Taktyki dla habilitantów – strategia wyboru periodyków, gra w recenzje i bezpieczna ucieczka przed drapieżnikami
1. Dlaczego lista ministerialna to waluta habilitacji
W Polsce każda publikacja zaliczona do Wykazu czasopism naukowych MEiN (popularnie: „lista ministerialna”) niesie określoną liczbę punktów – od 20 do 200 – które sumują się w ocenie dorobku 👉 habilitacja czy ewaluacja dyscypliny. Ostatni pełny wykaz ogłoszono 5 stycznia 2024 r. (Gov.pl), a progi punktowe 20/40/70/100/140/200 pozostają bez zmian od 2019 r. (infodent24.pl)
Zasada zero: przed wysłaniem manuskryptu zawsze pobierz aktualny plik PDF z gov.pl lub użyj jednej z wyszukiwarek (np. czasopisma.webclass.co, aktualizacja 15 III 2024) (Czasopisma Webclass).
2. Architektura strategii publikacyjnej
| Etap | Pytanie kontrolne | Narzędzia |
|---|---|---|
| A. Selekcja dyscypliny | Czy czasopismo „liczy się” w mojej dyscyplinie wg KEN? | Filtr dyscyplin w wyszukiwarkach wykazu; Web of Science / Scopus category mapping |
| B. Analiza punktacji vs. realny zasięg | Czy warto gonić 200 pkt, czy szybciej zbuduję portfel 100 + 70 + 70? | Strategia portfelowa – minimum 4 publikacje ≥ 100 pkt każda lub ekwiwalent |
| C. Weryfikacja jakości | Czy pismo jest indeksowane w WoS/Scopus, ma JIF/SNIP/Q1–Q4? | Master Journal List, Scimago, DOAJ |
| D. Ocena „fitu” tematycznego | Czy zakres tematyczny i grupa czytelników służą mojej narracji habilitacyjnej? | Porównanie aims & scope, analiza 5 ostatnich numerów |
| E. Logistyka procesu | Czy harmonogram recenzji zmieści się w ramach terminu habilitacji? | Sherpa/Romeo, statystyki „time-to-first-decision” |
3. Jak rozpoznać przyzwoite czasopismo (checklista 5 × T)
- Transparency – pełne dane redakcji, jasna polityka OA i fees.
- Track record – minimum 2 lata w WoS/Scopus lub DOAJ; stabilny Impact Factor lub CiteScore.
- Thorough peer review – opisany proces, średni czas recenzji > 2 tyg., zgodność z wytycznymi COPE (publicationethics.org).
- Trustworthy board – aktywni badacze z rozpoznawalnych instytucji (sprawdź ORCID).
- Technical quality – DOI, CrossRef, archiwizacja (LOCKSS/Portico), metadane JATS/XML.
4. Drapieżni wydawcy – czerwone flagi
Polskie agencje (NCN, NCBR) ostrzegają przed „predatory journals” sprowadzających publikację do transakcji APC → PDF (Narodowe Centrum Nauki).
| Flaga | Objaw | Twoje działanie |
|---|---|---|
| Ekspresowy peer review | Obietnica „3 dni do decyzji” | Odpowiedz: dziękuję, ale zależy mi na recenzji, nie na rachunku |
| Mailing masowy | Zaproszenie „Dear Professor” do dowolnej tematyki | Zablokuj domenę, dodaj do czarnej listy |
| APC płatne przed recenzją | Faktura natychmiast po wysłaniu manuskryptu | Uciekaj – rzetelne pisma fakturują po akceptacji |
| Adres „biura” w skrzynce pocztowej | Brak fizycznej redakcji | Googluj adres → jeżeli to sklep z telefonami, skreśl pismo |
| Fałszywy Impact Factor | „JIF = 11,352 (Global Science Index)” | Sprawdź w Journal Citation Reports; jeśli brak – ostrzeżenie |
5. Mistrzostwo w procesie recenzji
- Cover letter 2.0 – krótki pitch: problem → luka → wkład + uzasadnienie „dlaczego w tym czasopiśmie”.
- Propozycja recenzentów – 3 – 5 ekspertów spoza Twojej uczelni; unikaj kolegów z grantów (konflikt interesów).
- Pliki pomocnicze – udostępnij dane i kody (FAIR), recenzenci to cenią.
- Iteracje – odpowiadaj punkt-po-punkcie; cytuj linie manuskryptu, unikaj emocji.
- Nagła cisza? – po 10-12 tygodniach wyślij uprzejme pytanie o status; powołaj się na numer manuskryptu.
6. Harmonogram habilitanta
T-24 mies. | budowa portfela – 1 artykuł wysłany, 1 w przygotowaniu
T-18 mies. | co najmniej 2 manuskrypty w recenzji, 1 w drafcie
T-12 mies. | 2 publikacje zaakceptowane (≥ 100 pkt), kolejne w 2 kolejkach
T-6 mies. | komplet wymaganych punktów na ORCID, finalny raport dorobku
T-0 | złożenie wniosku habilitacyjnego
(Załóż 6–9 mies. od wysyłki do „accepted”, 3–6 mies. do publikacji online; w czasopismach < 100 pkt proces bywa krótszy, ale unikaj 20-punktowych, gdy czas goni).
7. Check-out: szybka lista kontroli przed kliknięciem „Submit”
- Aktualna punktacja MEiN potwierdzona (PDF 5 I 2024)
- Czasopismo widnieje w WoS/Scopus/DOAJ
- Brak sygnałów drapieżnych (czas recenzji, opłaty, board)
- Dane badawcze i ORCID dodane do pliku „Supplementary”
- Cover letter adresowany do redaktora naczelnego z nazwiska
- Trzech recenzentów zaproponowanych, konflikt – zero
8. Bonus: mniej oczywiste ruchy, które podbiją Twój profil
- Przedsprzedaż cytowań – udostępnij preprint (arXiv, bioRxiv, OSF) i promuj w soc-media akademickich.
- Publikacje interdyscyplinarne – w dyscyplinie pomocniczej też zbierasz punkty, a czasopisma multi-field często mają wyższy IF przy umiarkowanej konkurencji.
- Korekta językowa z AI + native speaker – szybciej pokonasz barierę recenzencką „language quality”.
- Otwarte recenzje – jeśli pismo oferuje model open peer-review, rozważ; transparentność skraca spory.
TL;DR
Sukces publikacyjny habilitanta = (Świadomy wybór periodyku × Żelazna higiena anty-drapieżna × Dyscyplina w timeline) ⁄ (Ryzyko opóźnień recenzyjnych)
Punkty na liście ministerialnej są mierzalne – wykorzystaj powyższy kompas, a Twoje artykuły trafią do jakościowych czasopism i zbudują solidny fundament habilitacji bez wpadek na drodze. Powodzenia!
